တစ္ေလာက ၿပီးစီး သြားခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတ ႏုိင္ငံ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ညီလာခံမွာ ဥကၠ႒ အသစ္က အဂတိလုိက္စားမႈု ပေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးေၾကာင္းကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီအဂတိ လုိက္စားမႈဟာ ႏုိင္ငံအားလံုး အတြက္ ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ ကိစၥတစ္ရပ္ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဂတိ လုိက္စားမႈကို ေျဖရွင္းရာမွာ ေဈးကြက္ကို အားကိုး႐ံုနဲ႔ မလံုေလာက္ဘဲ ႏုိင္ငံေတာ္ အစိုးရမ်ားက ဦးေဆာင္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ လုိအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခက္တာက အစုိးရကို ဘယ္သူက ထိန္းခ်ဳပ္ ႏုိင္မွာလဲ။

အမွန္ေတာ့ အဂတိ လုိက္စားမႈဟာ ျပစ္မႈတစ္ရပ္ ျဖစ္တာမုိ႔ တရားဥပေဒအရ အေရးယူဖို႔ လုိအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုလုိ ကိုင္တြယ္တဲ့ ေနရာမွာ ဆရာဝန္ တစ္ဦးလုိ၊ အင္ဂ်င္နီယာ တစ္ဦးလို ကိုင္တြယ္သြားဖုိ႔ အေရးႀကီးလွပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဆရာဝန္နဲ႔ အင္ဂ်င္နီယာ ႏွစ္ဦးရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈကို လုိအပ္သလဲ ဆုိေတာ့ အဂတိ လုိက္စားမႈဟာ ေရာဂါ တစ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ ဒီေရာဂါဟာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုလံုးမွာ စြဲကပ္ေနတယ္။ ေပးတဲ့သူမွာ အျပစ္ရွိသလို ယူတဲ့သူမွာ လည္း အျပစ္ရွိတယ္။ ေရာဂါတစ္ရပ္ အေနနဲ႔ ကုစားတဲ့ အခါ ေဆးၿမီးတိုနဲ႔ ကုသလို႔ မရဘဲ ကုိယ္ခႏၶာ အစိတ္အပိုင္း အားလုံးကို ဆန္းစစ္၊ စစ္ေဆးၿပီး ကိုင္တြယ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ဖက္က ခုလို ကုသဖို႔ လုိအပ္သလို တစ္ဖက္ကေတာ့ စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ စနစ္ကို စနစ္တက် ေဖာ္ေဆာင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလုိေဆာင္ရြက္ျခင္းဟာ အင္ဂ်င္နီယာ တစ္ဦး အေနနဲ႔ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းျခင္း အလုပ္၊ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈ အလုပ္နဲ႔တူပါတယ္။ အဂတိလုိက္စားမႈ ျဖစ္ရျခင္းဟာ အစိုးရယႏၲရား ပ်က္စီးသြားတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဂတိလုိက္စားမႈကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္ႏုိင္ဖို႔ ေဆးပညာ ႐ႈေထာင့္နဲ႔ အင္ဂ်င္နီယာ ႐ႈေထာင့္ ႏွစ္ရပ္စလံုး သံုးၿပီး ရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိန္တုန္းက အဂတိ လုိက္စားမႈကို ေပါ့ေပါ့ဆဆ သံုးသပ္ ၾကၿပီး ဝင္ေငြေရႊ႕ေျပာင္းျခင္း ျဖစ္တယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ၾကတယ္။ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းေတြ ႐ံုးလုပ္ခ လစာဟာ နည္းပါးတာမို႔ သူတို႔ဟာ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈကို ျပည္သူေတြ ဆီကေန အခေၾကးေငြ ေကာက္ခံ ၾကတယ္။ တစ္နည္းေျပာရင္ ျပည္သူ႔ ဝန္ထမ္းေတြဟာ အိမ္ရွင္နဲ႔ တူၿပီး အိမ္ငွားေတြျဖစ္တဲ့ ျပည္သူေတြထံမွာ အိမ္ငွားခကို ေကာက္ခံ ၾကတယ္။ ဒီလုိ ေဆာင္ရြက္တာမုိ႔ ဝင္ေငြေကာင္းတဲ့ ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းေတြမွာ တာဝန္ယူေနသူေတြရဲ႕ ဝင္ေငြနဲ႔ ျပည္သူ႔ ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ဝင္ေငြဟာ မွ်ညီ သြားႏုိင္တယ္။

ဒါေပမဲ့ ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ ဆင္းရဲသားေတြ အတြက္ ပိုၿပီးနစ္နာတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ ခ်မ္းသာတဲ့သူ ေတြထက္ ပိုၿပီး ေပးဆပ္ေနရတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အခုလုိ "အိမ္ငွားခ” ေတာင္းခံမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏွစ္မ်ဳိးႏွစ္စား ရွိတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ တစ္ခုက အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျဖစ္ၿပီး ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ႏုိင္ငံေရးျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဝန္ထမ္းမ်ား ျပည္သူ႔ ဝန္ထမ္းမ်ားရဲ႕ လုပ္ခလစာနဲ႔ ပုဂၢလိက က႑မွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကသူေတြရဲ႕ လုပ္ခလစာကို အလြယ္တကူ ႏႈိင္းယွဥ္ႏုိင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ အခြင့္အာဏာ ႀကီးမား လွတာမုိ႔ တန္ဖိုးဟာလည္း ႀကီးမားမွာျဖစ္တယ္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ မၾကာေသးမီ ကာလက က်င္းပ သြားတဲ့ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ေျခာက္ဘီလီယံ ကုန္က်ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ အေရြးခံမယ့္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြကို လွဴဒါန္းႏုိင္တဲ့ ေငြပမာဏကို အကန္႔အသတ္ လုပ္ထားျခင္း မရွိတာမုိ႔ ႏုိင္ငံေရး ျဖစ္စဥ္ဟာ ၾသဇာလႊမ္းမုိး ႏုိင္ေအာင္ ေငြနဲ႔ ဝယ္ယူႏုိင္တဲ့ အေနအထား ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဂတိလုိက္စားမႈ ပေပ်ာက္မႈ အတြက္ တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ႏုိင္ငံေရး အဖဲြ႕အစည္းေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ယႏၲရားေတြ၊ ဥပေဒျပဳ တာဝန္ ရွိသူေတြ၊ တရားစီရင္တဲ့ သူေတြ၊ စာနယ္ဇင္း အဖြဲ႕ဝင္ေတြနဲ႔ အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက တာဝန္ယူသူေတြ အားလံုးနဲ႔ ပတ္သက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဂတိ လိုက္စားမႈကို ရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းတဲ့ ေနရာမွာ အေကာင္းဆံုး ခ်ဥ္းကပ္မႈက ပြင့္လင္းျမင္သာမႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဂတိ လုိက္စား မႈေတြကို မီးေမာင္းထုိးၿပီး အလင္းေရာင္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ သမားေတာ္ရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈကို အသံုးျပဳၿပီး ဆရာဝန္မ်ားလို႔ တင္စား သတ္မွတ္ႏုိင္တဲ့ ဥပေဒ ဝန္ထမ္းေတြ၊ သတင္းမီဒီယာ သမားေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ အဖဲြ႕ဝင္ေတြ၊ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္႐ံုးက ဝန္ထမ္း ေတြ သူတုိ႔ရဲ႕ ကြၽမ္းက်င္လိမၼာ ထက္ျမက္မႈေတြကို ျမႇင့္တင္သြားဖို႔ လုိအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အင္ဂ်င္နီယာ ႐ႈေထာင့္က က်ေတာ့ အုိင္တီ၊ မီဒီယာ၊ ပညာေရးနဲ႔ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ယႏၲရားေတြကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ သြားဖုိ႔ လိုအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို ေဆာင္ရြက္ျခင္းဟာ ယံုၾကည္မႈကို ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ျပည္သူနဲ႔အစိုးရ အၾကားမွာ ယံုၾကည္မႈဟာ အေရးႀကီးလွပါတယ္။ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ျပားသြားရင္ အလြယ္တကူ တည္ေဆာက္ဖုိ႔ ခဲယဥ္းမွာ ျဖစ္တာေတြ႔ရပါတယ္။

အမွန္ေတာ့ အဂတိ လုိက္စားမႈကို ရင္ဆုိင္ျခင္း ဟာ လူသားေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ ေပ်ာ့ညံ့မႈေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးမႈ သာျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းေတြဟာ အက်င့္သီလ ျပည့္စံုတဲ့သူ ေတြျဖစ္ဖို႔ လုိအပ္မွာျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းေတြကို စနစ္တက် ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားဖုိ႔ အလြန္ အေရးႀကီးလွပါတယ္။

အဂတိ လုိက္စားမႈဟာ ဆရာတုိ႔ ႏုိင္ငံမွာ ယဥ္ေက်းမႈ တစ္ရပ္ မျဖစ္လာေအာင္ တားဆီးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ထံုးစံျဖစ္ေနတာကို ခပ္ေပါ့ေပါ့ လက္ခံလို႔ မရပါဘူး။ သည္းခံလုိ႔လည္း မျဖစ္ပါဘူး။ အက်င့္ပါေနလုိ႔ မလုပ္ရင္ မျဖစ္တာမုိ႔ လုိတဲ့ ဆင္ျခင္ေတြဟာ လက္ခံစရာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းေတြ၊ တာဝန္အမ်ဳိးမ်ဳိး ယူေနၾကသူေတြဟာ အဂတိ လုိက္စားမႈနဲ႔ ကင္းရမယ္။ ျဖဴစင္ရမယ္။ လံုးဝ အစြန္းအထင္း မရွိရဘူး။ ႏုိင္ငံတကာမွာ အဂတိလုိက္စားမႈကို တုိင္းထြာတဲ့ ညႊန္ကိန္းက Corruption Perception Index (CPI) ျဖစ္ပါတယ္။ အဂတိ လုိက္စားမႈဟာ အမွန္ေတာ့ အျမင္တစ္ရပ္ျဖစ္ တယ္။ ဒီညႊန္ကိန္းကို သံုးၿပီး ဂ်ာမနီ ႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ NGO တစ္ခုျဖစ္ တဲ့ Transparency International ဟာ ႏုိင္ငံေတြကို တုိင္းထြာ ေပးပါ တယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ စာရင္း အရ ျမန္မာႏုိင္ငံက အဆိုးဆံုး ႏုိင္ငံ ေလးႏုိင္ငံ စာရင္းမွာ ပါဝင္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဝမ္းနည္းစရာ ေကာင္းသလို ရွက္စရာလည္း ေကာင္းပါတယ္။

အဂတိလုိက္စားမႈ ပေပ်ာက္ေအာင္ အမ်ဳိးသား လႈပ္ရွားမႈ တစ္ရပ္ အေနနဲ႔ စဥ္းစားၿပီး အစိုးရ လႊတ္ေတာ္၊ ျပည္သူနဲ႔ မီဒီယာတုိ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းသြားဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာလူမ်ဳိးဟာ သိကၡာသမာဓိ ရွိၿပီး ဒီအက်င့္သီလကို တန္ဖိုးထားတတ္ ၾကသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါထက္ ေၾကာက္စရာ ေကာင္းလွတဲ့ အဂတိ လုိက္စားမႈ ေရာဂါကို ဝိုင္းဝန္း ေျဖရွင္းၾကပါစို႔လုိ႔ တုိက္တြန္း လိုပါတယ္။